Libuše - Bedřich Smetana

Libuše is een Feestopera in 3 bedrijven van Bedřich Smetana. Het libretto werd in het Duits geschreven door Josef Wenzig en naar het Tsjechisch vertaald door Ervin Špindler. De première vond plaats in Praag op 11 juni 1881.

Synopsis

Eerste bedrijf

De broers Chrudoš en Štáhlav kibbelen over het landgoed van hun vader met als scheidsrechter koningin Libuše. De Tsjechische wet schrijft of co-beheer of een gelijke verdeling van het land voor. Chrudoš, de oudste zoon beroept zich op de Duitse wet, waarbij het eerstgeboorterecht geldt: de oudste erft de volledige eigendom. Libuše opteert voor gelijke verdeling, tot grote woede van Chrudoš, die vertrekt. Omdat een aantal mannelijke onderdanen waaronder Chrudoš het moeilijk heeft met een vrouw als heerser, vraagt Libuše aan haar onderdanen voor haar een echtgenoot te kiezen. Zij vinden dat zij zelf haar keuze moet maken en dan blijkt dat haar voorkeur gaat naar de boer Přemysl. Het eerste bedrijf eindigt met de uitingen van ongerustheid van de onderdanen over Chrudoš die wel eens onenigheid zou kunnen zaaien.

Libuse en Přemysl

Tweede bedrijf

In het tweede bedrijf komen we te weten wat Chrudoš’ op de lever ligt: hij houdt van Krasava, en zij van hem maar zij acht hem niet bepaald de grootste romanticus. Om hem een beetje aan te wakkeren veinst zij interesse in Štáhlav, om hem jaloers te maken. Lutobor, de vader van Krasava, vraagt haar de twistende broers te verzoenen. Krasava daagt vervolgens Chrudoš uit om haar ofwel vergiffenis te schenken en te omhelzen, ofwel haar te doden met zijn zwaard. Alles wordt vergeven en vergeten en de broers verzoenen zich met elkaar.

Přemysl overschouwt de oogst van zijn land. Een Koninklijke escorte arriveert om hem naar Koningin Libuše te voeren voor het huwelijk.

Derde bedrijf

Het dubbele huwelijk van Libuše en Přemysl en van Krasava en Chrudoš wordt gevierd. Přemysl zorgt ervoor dat Chrudoš zonder gezichtsverlies zich kan verontschuldigen bij de koningin. Koningin Libuše voorspelt in een profetische trance een grootse toekomst voor de Tsjechische natie.

Personages en rolverdeling

Libuše, Boheemse prinses: Eva Urbanová

Přemysl van Stadice: Vratislav Kříź

Chrudoš: Ludek Vele

Štáhlav: Jan Markvart

Lutobor: Miloslav Podskalský

Radovan: Pavel Červinka

Krasava: Helena KaupováRadmila: Miroslava Volková

Vier oogsters: Jana Jonášová, Jitka Soběhartová, Marie Veselá, Miroslav Švejda

Ouderen, hoofden en edellieden, dienstmaagden van Libuše, Přemysls gevolg, het volk.

Koor en orkest van het Nationaal Theater van Praag

Koorleider Milan Malý

Dirigent Oliver Dohnány

opname Supraphon 1995

Libuse voorspelt de glorie van Praag

Xerxes - George Frideric Händel

Xerxes is een opera in drie bedrijven van George Frideric Händel. Het libretto van een onbekend auteur is gebaseerd op een ander libretto van Silvio Stampiglia dat dan weer steunt op een tekst van Nicolo Minato. De première vond plaats in Londen op 15 april 1738.

Xerxes, inderdaad met "X". Want wij brengen u niet de oorspronkelijke Italiaanse versie, "Serse", maar wel de Duitse vertaling met de legendarische, veel te jong gestorven, Fritz Wunderlich in de titelrol. En u zult merken dat de opera door de taal een heel andere klank krijgt.

Anders dan bij de meeste uitvoeringen is dat de rol van Xerxes wordt gezongen door een tenor. In de tijd van Händel vertolkte een castraat die, maar vandaag is die partij doorgaans voor een mezzo-sopraan, een contralto of een contratenor. 

Xerxes is de enige komische opera van Händel. 

Synopsis

Toen Händel de tekst van Serse als boek liet publiceren, vatte hij zelf het verhaal als volgt samen: "De handeling van deze opera is zo banaal dat we de lezer er niet mee willen vervelen. Het gaat over de zwakheden en de stoutmoedigheid van Xerxes, die verliefd wordt op een plataan en een brug laat bouwen om Azië met Europa te verbinden. De rest is verzonnen."

De handeling speelt in het jaar 480 voor onze tijdrekening, in het rijk der Perzen, bij Abydos aan de oostzijde van de Hellespont. Het is een liefdesverhaal vol ingewikkelde wendingen. 

Eerste bedrijf

Tijdens het bezingen van zijn adoratie voor een plataan, kijkt koning Xerxes op en ziet Romilda, de dochter van zijn vazal Ariodate. Hals over kop wordt hij verliefd en neemt zich voor met haar te trouwen. Hierbij wil hij zijn broer Arsamenes inschakelen maar die weigert. Want Arsamenes is zelf verliefd op Romilda en zij op hem. Arsamenes waarschuwt zijn lief voor Xerxes en zij belooft standvastig te blijven. De tortelduifjes worden in hun conversatie gestoord door Romilda's zuster, Atalanta. Ook zij wil Arsamenes aan de haak slaan en hoopt vurig dat Xerxes Romilda tot vrouw neemt, zodat zij vrij spel heeft met diens broer. Het duurt niet lang of Xerxes heeft de situatie tussen Arsamenes en Romilda door, en dus verbant hij zijn broer uit het paleis. Het afscheid van de geliefden is hartverscheurend maar wordt door Xerxes met een triomfantelijk lachje weggewuifd. 

Xerxes blijft aandringen bij Romilda, maar zij weerstaat elk offensief. Een soldaat heeft het hele tafereel gadegeslagen: in feite is het Amastris, de verloofde van Xerxes die zich heeft vermomd.

Ariodates, de bevelhebber van Xerxes en vader van Romilda en Atalanta, is met zijn leger na een succesvolle veldtocht teruggekeerd. Xerxes bedankt Ariodates door te beloven dat Romilda met een vorst zal huwen, 'van gelijke stand als Xerxes en uit hetzelfde geslacht'.

Als Xerxes opnieuw alleen is, of althans alleen meent te zijn, spreekt hij de hoop uit, dat de liefdesgoden hem nu nog gunstig gezind zullen zijn. Amastris heeft alles gehoord en denkt aanvankelijk dat Xerxes haar daarmee bedoelt. Volgt de ontnuchtering als Xerxes zichzelf luidop afvraagd hoe hij Amastris en haar vader aan het verstand moet brengen dat hij een andere geliefde heeft. Wroeging is hem totaal vreemd. Hij voelt zich boven plicht en moraal verheven want "Koninklijke waardigheid is geen rekenschap verschuldigd."

De wat onhandige knecht van Arsamenes moet van zijn baas een brief naar Romilda brengen. Arsamenes heeft inmiddels het paleis verlaten. De tedere aria die hij brengt, staat in schril contrast met de woeste opkomst van Amastris die zweert zich te zullen wreken op Xerxes.

De zussen Romilda en Atalanta verdiepen zich in boeken over planten. Langs haar neus weg, adviseert Atalanta haar zus Romilda te luisteren naar Xerxes omdat Arsamenes toch van iemand anders houdt. Uiteraard neemt zij een loopje met de waarheid om zelf Arsamenes te kunnen inpalmen. Romilda heeft haar zus door en waarschuwt voor zelfbedrog.

Tweede bedrijf

Elviro, vermomd als bloemenjongen, ontmoet Amastris en vertelt haar over de conflicten tussen Xerxes en Arsamenes en Romilda en Atalanta. Amastris kookt van woede. 

Atalanta kan Elviro de brief die bestemd was voor Romilda ontfrutselen en vertrouwt hem toe dat Xerxes van Romilda houdt en deze Arsamenes al lang vergeten is. 

Terwijl ze stiekem de brief leest, is Xerxes erbij gekomen. Atalanta zegt dat de brief aan haar is gericht. Romilda zou van Arsamenes houden, maar die zou om de lieve vrede tussen beide zussen te bewaren maar doen alsof. 

Xerxes is in de wolken en gaat onmiddellijk akkoord met een huwelijk tussen Arsamenes en Atalanta.

Daarop laat Xerxes de brief aan Romilda zien, die volgens hem voor Atalanta zou bedoeld zijn. Tot zijn verbazing blijft Romilda vasthouden aan haar liefde. Hij is razend.

Alleen op de scène geeft Romilda echter toe dat zij wel degelijk aan Arsamenes' trouw begint te twijfelen.

Ten onrechte uiteraard. Intussen moet Amastris zich erbij neerleggen dat ze werkelijk in de steek is gelaten. Ze wil zich op haar zwaard storten, maar Elviro houdt haar tegen.

Arsamenes hoopt op een antwoord van Romilda, maar krijgt een teleurstellend antwoord van Elviro: Romilda houdt van Xerxes.

Xerxes wil met behulp van een pontonbrug de Hellespont oversteken en Griekenland binnenvallen. Als hij de brug inwijdt, wordt hij luidkeels geloofd door het koor.

Voor de brug treft Xerxes zijn broer en zegt hem dat hij hem toestemming geeft te trouwen met de vrouw van wie hij houdt, waarbij hij uiteraard doelt op Atalanta. Arsamenes verlangt enkel naar Romilda en rent weg. Xerxes maakt Atalanta daarop duidelijk dat Arsamenes géén partij is voor haar. Zij is diepbedroefd.

Elviro waggelt stomdronken het toneel op. Hij bewondert de brug over de Hellespont, maar dan begint het te stormen en de brug stort in.

In een duet beklagen Xerxes en Amastris - nog steeds gekleed als soldaat - zichzelf omwille van het liefdesleed dat zij lijden. Xerxes lijkt daarbij oprecht van Romilda te houden. 

Opnieuw dringt hij bij haar aan op een ja-woord, maar dan bemoeit Amastris zich met de zaak en drukt Romilda op het hart zich niet te laten dwingen. Als Xerxes zijn wachten beveelt de 'soldaat' te verwijderen, trekt Amastris haar wapen. Xerxes verlaat kwaad het toneel en Romilda verhindert dat Amastris wordt gevangen genomen.

Derde bedrijf

Arsamenes en Romilda beschuldigen elkaar van ontrouw, maar uiteindelijk neemt Atalanta de schuld voor alle misverstanden op zich. De geliefden vallen in elkaars' armen en zelfs Atalanta is ervan overtuigd dat ze ooit wel een man zal vinden.

Xerxes weet echter van geen ophouden. Twee soldaten nemen Romilda vast en met geweld dwingt hij zo Romilda voor hem te kiezen: ze zal met hem trouwen als haar vader ermee instemt. Xerxes heeft zijn overwinning.

Dit zorgt opnieuw voor spanning tussen Arsamenes en Romilda, want hij gelooft niet dat zij onder dwang heeft toegegeven. Zijn hart is gebroken.

Uiteraard is Xerxes niet van plan Ariodates om zijn zegen te vragen. Hij vertelt de generaal zegezeker dat Romilda met een koninklijke man zal huwen, en de generaal, die denkt zijn dochter aan Arsamenes te mogen geven, is opgetogen. Xerxes kan zich niet snel genoeg terug naar Romilda reppen, maar opnieuw wijst zij hem af.

De koning wil weten of zij en Arsamenes ooit intiem zijn geweest, en als Romilda toegeeft dat ze hebben gekust, geeft de verbolgen Xerxes zijn wacht het bevel Arsamenes te doden. Romilda smeekt Amastris om Arsamenes te waarschuwen. Als tegenprestatie vraagt Amastris aan Romilda om een brief aan Xerxes te overhandigen.

Arsamenes ziet hierin een poging van Romilda om hem uit de weg te werken. Een hevige ruzie volgt.

In de daarop volgende scene maakt Ariodates zich op voor het huwelijk van zijn dochter. Met wie zij trouwt, is dan nog altijd niet duidelijk. De geliefden komen heftig discussiërend langs, maar de stemming slaat snel om als ze merken dat Ariodates hen wil trouwen en dan nog op aandringen van Xerxes, zoals hij verkeerdelijk denkt. Hun ja-woord is snel uitgewisseld.

Xerxes vindt inmiddels dat hij Ariodates nu maar eens klaar en duidelijk moet zeggen dat hij Romilda als vrouw wil hebben, maar verneemt dan van de generaal dat Romilda al met Arsemenes is getrouwd.

Dan brengt een page de brief van Amastris, die Romilda heeft laten bezorgen. Hij staat vol verwijten en liefdesverklaringen, en is met 'Amastris' ondertekend.

Dat is werkelijk teveel. Xerxes roept de furiën aan. Als dan ook Arsamenes en Romilda hem nog komen bedanken, geeft hij Arsamenes het bevel Romilda te doden. Arsamenes antwoordt dat hij nog liever het hart van de koning zelf zou doorboren dan dat van zijn vrouw.

Dan treedt Amastris in haar vermomming als soldaat naar voren en vraagt hem haar toestemming te geven het hart te doorboren van degene die haar liefde heeft beantwoord met verraad.

Xerxes stemt toe, Amastris neemt haar zwaard en richt dat op zijn borst. Vervolgens onthult zij haar ware identiteit. Berouwvol is Xerxes bereid te sterven, maar Amastris steekt niet toe. Beschaamd vraagt Xerxes allen om hem te vergeven, en met een loflied op de liefde, valt het doek.

Personages en rolverdeling

Xerxes - Fritz Wunderlich

Arsamenes - Nan Pöld

Amastris - Herta Töpper

Romilda - Jean Cook

Atalanta - Ingeborg Hallstein

Ariodates - Karl Christian Kohn

Elviro - Max Proebstl

Chor und Sinfonie-Orchester des Bayerischen Rundfunks o.l.v. Rafael Kubelik

Live opname Residenz Theater München 1962

Verona (Disctronics)

The Queen of Cornwall - Rutland Boughton

The queen of Cornwall is een opera in twee bedrijven van Rutland Boughton naar een toneelstuk van Thomas Hardy.

De première vond plaats op  21 augustus 1924 tijdens het Glastonbury Festival.

Synopsis

Eerste bedrijf

Isolde, Koningin van Cornwall, keert na een zeereis terug naar Tintagel Castle en arriveert er net voor haar echtgenoot  Mark. Ze ontkent dat ze Sir Tristram, haar geliefde, in Bretagne heeft gezien, maar de koning vertrouwt de zaak niet. Hij gelooft evenmin haar bewering dat Tristram dood is. Isolde is wel degelijk in Bretagne geweest, maar ze heeft daar van Isolde met de Witte Handen, de echtgenote van Tristram, vernomen dat hij aan zijn verwondingen overleden is.

Geleidelijk beseft Koningin Isolde dat  Mark het wel eens bij het rechte eind zou kunnen hebben en dat  Isolde van Bretagne haar misschien wel misleid heeft. Als bevestiging hiervan weerklinkt de stem van Tristram van achter het podium. Als hij binnen komt, vallen de geliefden in elkaars armen.

Terwijl ze hun liefde bezingen klinkt in de achtergrond  het geslemp van koning Mark en zijn ridders.

Tweede bedrijf

De wachter kondigt een schip aan dat  de baai binnenvaart, en koningin Isolde gaat op zoek naar wie in het schip zit. Het koor onthult dat Isolde van Bretagne aan boord is. Onmiddellijk wordt zij geconfronteerd met haar echtgenoot. Zij smeekt hem om met haar terug te keren naar Bretagne, maar hij weigert. Isolde van Cornwall en Bragwain luisteren hun gekibbel af.

Op een gegeven moment kan Isolde van Cornwall het niet langer aanzien en zij komt  zich met de zaak bemoeien. De Bretoense koningin valt flauw en wordt naar buiten gedragen. Vervolgens maakt Tristram ruzie met zijn geliefde. Hij tracht haar te bedaren, maar dat lukt niet. Een dame verschijnt op het toneel. Trouw aan Tristram heeft zij een brief geopend die koning Mark aan koning Arthur heeft gericht en waarin hij zweert wraak te zullen nemen op Sir Tristram. Hij zegt dat ze de brief opnieuw moet verzegelen en hij stuurt haar verder . Hij verkiest zijn lot te ondergaan. Koning Mark bespiedt de geliefden. Een droevig lied volgt. Dan komt Koning Mark  tevoorschijn en hij steekt Tristram in de rug.  Isolde weet hem zijn dolk afhandig te maken en steekt Mark neer.

Volledig buiten haar zinnen rent zij buiten waarna de wachter en Bragwain haar zelfmoordende sprong van de klippen in de zee komen rapporteren. Isolde met de Witte Handen komt op. Zij was ooggetuige van de dood van de koningin. Als zij het dode lichaam van haar echtgenoot ziet, zingt zij een klaagzang om vervolgens neer te vallen op het dode lichaam. Zij wordt weggebracht en Andret  geeft de wachter opdracht het lichaam van Tristram in zee te werpen. Het lijk van Koning Mark wordt opgebaard, terwijl het koor een woordeloos klaaglied zingt.

Het stuk eindigt met het gezang van de geesten van Tristram en Isolde en het koor over de eeuwige liefde van het paar.

Personages en rolverdeling

Wachter : Philip Tebb

Bragwain : Patricia Orr

Koning Mark : Neal Davies

Koningin Isolde : Heather Shipp

Sir Andret : Peter Wilman

Sir Tristram : Jacques Imbrailo

Isolde van Bretagne : Joan Rodgers CBE

Dame : Elizabeth Weisberg

New London Orchestra
Members of The London Chorus

dirigent: Ronald Corp

Wereldpremière opname 2010 - Dutton Epoch

Dalibor - Bedrich Smetana

Dalibor is een opera in drie bedrijven van Bedrich Smetana (1824-1884). De opera's van Smetana vormen de eigenlijke kern van zijn artistieke nalatenschap. Dit wil niet zeggen dat zijn andere werk - symfonische muziek, kamermuziek, werk voor klavier, vocaal werk - van secundair belang zou zijn. Maar het is met zijn opera's dat Smetana het breedste publiek bereikte en zij waren ook de werken waarmee hij zijn nationalistisch gekleurde muzikale boodschap het beste kon overbrengen. 

Het tragische ridderdrama Dalibor ging in première op 16 mei 1868 in het Nieuwe Stadstheater van Praag. Het libretto is van Josef Wenzig, die actief was in de Tsjechische stroming maar alleen Duits sprak en schreef; Ervin Spindler vertaalde de tekst in het Tsjechisch en het was deze vertaling waarop Smetana noten zette.

De protagonist, de ridder Dalibor, is een historische figuur die vermeld wordt in de laatmiddeleeuwse kronieken en in de Geschiedenis van de Tsjechische Natie van Palacky. Maar heel weinig is over hem geweten. Hij koos de kant van het verdrukte volk tegen de feodale heersers en werd in 1498 ter dood veroordeeld: dat is het zowat. Wenzig fantaseerde er een hele liefdesgeschiedenis bij maar er zit vooral ook een politieke boodschap in het stuk. Wanneer Dalibor gevangen wordt gezet, is het niet alleen deze individuele ridder die in de cel zit, maar het hele Tsjechische volk. En als in de tweede gevangenisscène een lied ten gehore wordt gebracht over de vrijheid, ging het voor de toehoorders vooral om de bevrijding van de Tsjechen uit de kluisters van de Habsburgse monarchie. 

Uiteraard is Dalibor een opera, geen politiek pamflet. Er zit een mooi liefdesverhaal in, met de metamorfose van een door wraak bezeten vrouw tot één die zich uit liefde opoffert voor haar vroegere vijand. Er zitten prachtige Tsjechisch geïnspireerde passages in het stuk, wat niet belet dat critici Smetana beschuldigden van wagnerianisme, omdat hij inderdaad gebruik maakt van leidmotieven.

Synopsis

Eerste bedrijf

De burggraaf van Ploskovice heeft Zdenek, de vriend van ridder Dalibor, laten terechtstellen. Dalibor verschijnt voor een tribunaal in het kasteel van Praag omdat hij, als vergelding voor de dood van zijn vriend, het kasteel van Ploskovice heeft belegerd en de burggraaf heeft gedood. Koning Vladislav van Bohemen zit het tribunaal voor. Dalibor verdedigt zich in een vurige pleitrede en na afloop vraagt Milada, de zuster van de burggraaf en de aanklaagster van Dalibor, zowel voor de ridder die haar broer doodde als voor zichzelf, vergiffenis. Koning Vladislav wijst het verzoek af.

Tweede bedrijf

Milada beraamt samen met Dalibors pupil Jitka en de schildknaap Vitek, Jitka's minnaar, een plan om Dalibor te bevrijden.

Verkleed als een jonge man slaagt Milada erin het vertrouwen te winnen van Dalibors cipier Benes. Niet alleen laat deze haar toe in de diepste regionen van de gevangenis, waar ook Dalibor in de cel zit, maar hij geeft haar ook de viool die hij aan Dalibor had beloofd. Dit ondanks de waarschuwing van de commandant van de kasteelwacht Budivoj, dat er nog heel wat aanhangers van Dalibor in de stad zijn die wachten op een signaal van hun leider. Milada geeft Dalibor de viool en verklaart hem haar liefde. Samen plannen ze de ontsnapping.

Derde bedrijf

Budivoj vertelt de koning van het verraad van de jonge man, die heeft geprobeerd hem te compromitteren. De koning en zijn rechters besluiten tot de onmiddellijke terechtstelling van Dalibor. Dalibor, die wel een viool kreeg maar er zijn handlangers niet mee kon verwittigen omdat de laatste snaar is gesprongen, geraakt niet weg. Hij wordt weer gevat door Budivoj en naar het schavot gevoerd. Milada leidt de aanhangers van Dalibor tegen de troepen van de koning maar wordt fataal gewond. Zij sterft in Dalibors armen. Dalibor wacht de soldaten van de koning op, vecht met Budivoj en sneuvelt. Doek.

Personages en rolverdeling
Ivan Kusner als Vladislav, koning van Bohemen (bariton):
Leo Marian Vodicka als Dalibor, een ridder (tenor):
Eva Urbanova als Milada, zuster van de burggraaf van Ploskovice (sopraan):
Vratislav Kriz als Budivoj, commandant van de wacht
Jiri Kalendovsky  als de cipier Benes, :
Miroslav Kopp als Vitek, een huurling van Dalibor (tenor):
Jirina Markova  als Jitka, een dorpsmeisje van Dalibors landgoed (sopraan):
Bohuslav Marsik als een rechter (bas):

Vioolsolo Vaclav Hudecek en
Koor en orkest van het Nationaal Theater van Praag
Koorleider Milan Maly
Muzikale leiding Zdenek Kosler
opname Supraphon 1995

Samenstelling: Vera Caremans

La Muette de Portici - Daniel François Esprit Auber

La Muette de Portici is een opera in vijf bedrijven van Daniel François Esprit Auber op een libretto van Eugène Scribe en Germain Delavigne. De opera werd voor het eerst opgevoerd in de Opéra van Parijs op 29 februari 1828.

La Muette de Portici is een gevaarlijke opera. 

Op 25 augustus 1830 stond deze zeer populaire opera op het programma van de Brusselse Muntschouwburg als verjaardagsgeschenk voor koning Willem I van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. Als aan het eind van het tweede bedrijf de hoofdfiguren met vuur ‘Amour sacré de la patrie’ vertolken, en de Franse tenor Jean-François Lafeuillade na de aria meermaals “Aux armes!” uitschreeuwt, weerklinken vanuit de zaal kreten als “Vive la liberté“, “A bas le roi“, “Mort aux Hollandais” en – zo wordt verteld – ook wel tweetalig “Viva la France, vivat de Fransoeëze“. De hele zaak was wellicht volledig geënsceneerd, de claque incluis.

Nog voor het doek viel, verlieten enkele tientallen toeschouwers de zaal. Er werd links en rechts wat geroepen en er ontstonden wat relletjes. Het handjevol ongeregeld groeide snel uit tot een woelige massa die plunderend door de Brusselse straten trok. Kort na zonsopgang kwam bij de Magdalenastraat een legereenheid oog in oog te staan met een groep dronken rebellen. Vijf doden aan de kant van de opstandelingen was de trieste balans. 

Daarna was er geen sprake meer van massaal oproer. Wat kleine schermutselingen, waarbij vooral de machines van bedrijven het moesten ontgelden, kostten nog aan een twintigtal mensen het leven. De door de Zuid-Brabantse gouverneur in der ijl opgerichte burgerwacht had tegen de morgen de toestand onder controle.

Door die avond in augustus 1830 is de opera symbool geworden voor de Belgische opstand tegen de Nederlandse overheersing, en daarmee ook voor de Belgische eenheid. Het verhaal over het revolutionaire effect van De Stomme van Portici is uiteraard geromantiseerd en wat overdreven. Er waren in die zomer van 1830 wel meer redenen voor revolte, zo bijvoorbeeld honger door een mislukte oogst en het Franse voorbeeld van een maand eerder waarbij Charles X van de troon werd gestoten en plaats moest ruimen voor Louis-Philippe, bijgenaamd de burgerkoning, heeft eveneens gespeeld

La Muette de Portici is een onbekende opera

In de Brusselse Muntschouwburg werd in 1930 de opera nog integraal uitgevoerd om het honderdjarig bestaan van het land te vieren. En vanaf september 1944 hadden veertien voorstellingen plaats om de bevrijding van Brussel van de Duitsers te onderlijnen. Maar dat was dan ook de laatste keer dat De Stomme er te horen was. Vrijwel niemand in België heeft de opera integraal gezien, of gehoord, maar toch wordt hij algemeen omschreven als een ‘draak’, een onding, zowel inhoudelijk als muzikaal.

La Muette de Portici is een ‘Grand opéra’

Met De Stomme van Portici kreeg de opera er een heel nieuw genre bij: de Grand opéra. Er waren minimaal 5 bedrijven, ballet, een historische kern, veel spektakel, grootse decors en weelderige kostuums. Behalve Auber schreven Giacomo Meyerbeer, Fromental Halévy en Gioacchino Rossini belangrijk werk in het genre.

Het verhaal van De Stomme van Portici speelt in 1647 en is gebaseerd op een historische gebeurtenis, een Napolitaanse opstand tegen de Spaanse overheersing, die geleid werd door de visser Masaniello. In het libretto wordt deze historische kern flink aangedikt met andere, gefingeerde verhaallijnen

Synopsis

Eerste bedrijf

In het eerste bedrijf zijn we getuige van het huwelijk van Alfonso, zoon van de onderkoning van Napels en de Spaanse prinses Elvira. Alfonso heeft Fenella verleid, de stomme zus van de Napolitaan Masaniello, en heeft haar in de steek gelaten. Hij wordt verteerd door twijfels en wroeging omdat hij vreest dat ze zelfmoord heeft gepleegd. Tijdens de feestelijkheden stormt Fenella binnen om bescherming te zoeken tegen de onderkoning die haar al een maand gevangen houdt. Zij wist te ontsnappen en zij vertelt met gebaren wat haar overkomen is en toont het litteken dat haar aanbidder haar bezorgde. Elvira belooft haar te beschermen en vervolgt haar weg naar het altaar. Fenella tracht haar te volgen. In de kapel herkent zij haar verleider in de bruidegom van de prinses. Wanneer het pas getrouwd koppel de kerk verlaat, stelt Elvira Fenella voor aan haar echtgenoot. Uit de gebaren van het meisje kan zij snel opmaken dat hij haar trouweloze minnaar is. Fenella rent weg en laat Alfonso en Elvira in spijt en ontreddering achter.

Tweede bedrijf

In het tweede bedrijf komen de vissers bijeen die hebben zitten piekeren over de tirannie van hun heren. Pietro, de vriend van Masaniello, heeft vergeefs Fenella gezocht, maar uiteindelijk daagt ze uit zichzelf op. Masaniello en Pietro verhinderen dat zij zichzelf verdrinkt. Zij maakt Masaniello duidelijk wat haar is overkomen. Hij is woest en zweert wraak, maar Fenella die nog steeds van Alfonso houdt, vernoemt diens naam niet. Masaniello roept daarop de vissers op om de wapens op te nemen en zij zweren de vijand van hun land ten gronde te richten. . Aan het einde van dit bedrijf weerklinkt het beroemde duet van Masaniello en Pietro “Amour sacré de la Patrie”, dat de Belgische geschiedenis is ingegaan als aanleiding tot het oproer in Brussel in 1830 dat uiteindelijk leidde tot te onafhankelijkheid van het land.

Jean-François Lafeuillade

Derde bedrijf

We zijn in Napels op de markt waar de mensen heen en weer lopen, verkopen en kopen, hun ware bedoelingen verbergend onder een schijnvertoning van gezelligheid en zorgeloosheid. Selva, de officier van de lijfwacht van de onderkoning, uit wiens handen Fenella is ontsnapt, ontdekt haar. Als hij probeert haar opnieuw gevangen te nemen, is dat het teken voor een algemene opstand, waarbij het volk overwint.

Vierde bedrijf

Fenella komt naar de hut van haar broer en ze beschrijft de vreselijke gebeurtenissen in de stad. Het relaas vervult zijn edele ziel met smart en afkeer. Wanneer Fenella gaat rusten, komt Pietro binnen met zijn kompanen. Hij tracht Masaniello tot verdere daden aan te zetten, maar deze verlangt enkel naar vrijheid en gruwelt van moord en wreedheden. Ze vertellen hem dat Alfonso ontsnapt is en dat zij vast besloten zijn hem te overmeesteren en te doden. Fenella hoort alles en beslist haar geliefde te redden. Alfonso smeekt haar hem te verbergen. Hij treedt binnen met Elvira en Fenella die eerst overweegt om zich te wreken op haar rivale, bedenkt zich omwille van Alfonso. Masaniello, die opnieuw is binnen gekomen, verzekert de vreemdelingen van zijn bescherming en zelfs als Pietro Alfonso ontmaskert als de zoon van de onderkoning, houdt hij zijn belofte. Pietro en zijn mede-samenzweerders vertrekken vol woede en haat. De Magistraat heeft inmiddels de koningskroon aan Masaniello aangeboden en hij wordt tot koning van Napels uitgeroepen.

Vijfde bedrijf

We vinden Pietro met de andere vissers terug voor het paleis van de onderkoning. Hij verklapt Moreno dat hij vergif heeft toegediend aan Masaniello, om hem te straffen voor zijn verraad, en dat de ééndagskoning spoedig zal sterven. Zijn woorden zijn nog niet koud of Borella stormt binnen met de boodschap dat Alfonso met een nieuwe lichting soldaten opmarcheert tegen het volk. Beseffend dat Masaniello de enige persoon is die hen kan redden, smeken de vissers hem het commando te nemen over hen. En hoewel Masaniello doodziek is en half waanzinnig, willigt hij toch hun verzoek in. De strijd wordt uitgevochten tegen de achtergrond van een uitbarstende Vesuvius. Masaniello sterft bij het redden van Elvira’s leven.

Als Fenella de verschrikkelijke gebeurtenissen hoort, snelt zij naar het terras vanwaar ze zich in de kolkende lavastroom van de Vesuvius stort. De gevluchte edellieden nemen opnieuw de stad in.

Personages en rolverdeling

Elvire : June Anderson
Masaniello: Alfredo Kraus
Alphonso: John Aler
Pietro: Jean-Philippe Lafont
Lorenzo: Alain Munier
Borella: Frédéric Vassar
Selva: Jean-Philippe Courtis
Une dame d’honneur: Martine Mahé
Moreno: Daniel Ottevaere 

Ensemble Choral Jean Laforge

Orchestre Philharmonique de Monte-Carlo olv Thomas Fulton

Opname 1987
EMI Classics

Samensteller: V. Caremans

Iphigénie en Aulide - Christoph Willibald von Gluck

Iphigénie en Aulide (Iphigenia in Aulis) is een opera in drie bedrijven van Christoph Willibald von Gluck. Het libretto van Marie François Bailli de Roullet is gebaseerd op Iphigénie van Jean Racine. De première vond plaats op 19 april 1774 te Parijs in de Opéra Palais Royal.

Synopsis
Eerste bedrijf
Het Griekse leger staat in Aulis klaar voor de aftocht naar Troje om de dood van de mooie Helena te wreken. Maar het is windstil. Met die windstilte straft Diana, de godin van de jacht Agamemnon, de koning van Mycene omdat hij ooit één van haar heilige hinden doodde. Bij monde van de grote ziener Calchas horen we de prijs die de Grieken voor vrij vertrek moeten betalen: Diana eist van de legeraanvoerder van de Grieken dat hij zijn dochter Iphigenia offert.
Iphigenia wordt in het legerkamp verwacht voor haar huwelijk met de held Achilles. Agamemnon probeert zijn dochter op een afstand te houden, maar zijn pogingen zijn vergeefs.

Tweede bedrijf
De festiviteiten voor de bruiloft zijn volop bezig met dans en koorgezang. Op weg naar het altaar horen Iphigenia en haar moeder Klytaimnestra van Arcas, de kapitein van Agamemnons wacht, over de wil van de goden. Achilles beschermt zijn bruid met de Tessalische troepen. Zowel Agamemnon als Klytaimnestra reppen zich om Iphigenia te redden van het altaar.

Giovanni Batista Tiepolo - Offer van Iphigenia

Derde bedrijf

Omdat de Grieken willen zegevieren in de komende strijd, eisen ze de voltrekking van het offer. Dan onderwerpt Iphigenia zich aan de wil van de goden. Klytaimnestra smeekt Jupiter om bescherming. Achilles mobiliseert zijn soldaten tegen de Grieken. De goden worden toegeeflijk. De deugd van Ipigenia, de tranen van de moeder en de dapperheid van Achilles hebben het offer overbodig gemaakt.

Calchas verheft zijn stem om aan te kondigen dat de goden zich hebben bedacht. In de tweede versie van de opera (deze versie) uit 1775 is het Diana zelf die komt vertellen dat zij zonder offer de Grieken laat vertrekken. De winden beginnen te waaien en iedereen huldigt de genadige Diana.

Rolverdeling
Agamemnon José Van Dam
Clytemnestre Anne Sofie Von Otter
Iphigénie Lynne Dawson
Achille John Aler
Patrocle Bernard Deletré
Calchas Gilles Cachemaille
Arcas René Schirrer
Diane Guillemette Laurens
2 Griekse vrouwen Ann Monoyios en Isabelle Eschenbrenner
een slavin Ann Monoyios
Monteverdi Choir en Orchestre de l’Opéra de Lyon olv John Eliot Gardiner

De opname dateert van 1990 

Erato discs 

Samenstelling: V. Caremans

La Vestale - Gaspare Spontini

La Vestale, De Vestaalse maagd, is een tragédie-lyrique in drie bedrijven van Gaspare Spontini (1774 – 1851).Het libretto is van Victor-Joseph Etienne de Jouy. De première vond plaats in de Parijse Opéra op 15 december 1807.
De actie is gesitueerd in het oude Rome.

Synopsis

Eerste bedrijf

We bevinden ons op het Forum Romanum. Veldheer Licinio is als overwinnaar teruggekeerd uit de oorlog tegen de Galliërs, waar hij uit liefde voor de mooie Giulia naartoe was gegaan. Tijdens zijn afwezigheid is Giulia Vestapriesteres geworden, ter nagedachtenis aan haar overleden vader. Zij heeft dus een gelofte van levenslange kuisheid afgelegd. Die gelofte verbreken, betekent de dood.

Giulia wordt uitgekozen om veldheer Licinio de zegekrans te overhandigen en Licinio maakt van die gelegenheid gebruik Giulia te vertellen dat hij haar de komende nacht zal bezoeken. Hij plant haar te ontvoeren.

Tweede bedrijf

In het midden van de tempel van Vesta brandt op een groot marmeren altaar het heilige vuur. Giulia moet deze nacht het vuur bewaken, want het mag nooit uitgaan. Licinio dringt de tempel binnen om haar te ontvoeren. Giulia weerstaat de verleiding, maar terwijl ze ruziemaken, dooft het heilige vuur. De opperpriester wil de naam van de schuldige indringer weten, maar Giulia geeft deze niet prijs en wordt ter dood veroordeeld.

Derde bedrijf

Bij de piramidegraven aan de Porta Collina smeekt Licinio vergeefs om het leven van Giulia te sparen. Hij bekent zelfs dat hij de schuldige was. Giulia wijst zijn reddingspogingen af en gaat het graf binnen om levend te worden ingemetseld. Haar sluier wordt op het altaar gelegd. Dan breekt er een onweer los en een bliksem doet de sluier ontbranden: een teken dat de godin Giulia heeft vergeven.

Licinio en Giulia bevinden zich bij de tempel van Venus van Eryx. Zij zijn een paar geworden en er volgt een groot vreugdefeest.

Personages en rolverdeling
Giulia – een jonge Vestaalse maagd : Maria Callas
Licinio – een Romeins veldheer : Franco Corelli
Cinna – een bevelhebber van het legioen : Enzo Sordello
Il sommo sacerdotto – de opperpriester : Nicola Rossi-Lemeni
La gran Vestale – de opperpriesteres van de Vestaalse Maagden : Ebe Stignani
Un console – een consul : Vittorio Tatozzi
Aruspice – de opperste haruspex : Nicola Zaccaria

Orkest en koor van het Teatro della Scala van Milaan o.l.v. Antonino Votto
Live opname Milaan, 7 dec. 1954

Luister mee via: http://zoveelmeerhoboken.blogspot.be/p/luisterchat.html